Biologische voeding maakt de laatste jaren een flinke opmars – en is tegenwoordig dan ook bijna overal verkrijgbaar. Maar wat is nou eigenlijk het verschil tussen biologische producten en niet-biologische producten..? Wat houdt de term ‘biologisch’ precies in..? En waarom zijn biologische producten vaak zo veel duurder..? In dit artikel leg ik je uit welke voor- en nadelen bepalend zijn voor het aanbod van biologische voeding – en in hoeverre biologisch eten van belang is voor vage ‘onverklaarbare’ gezondheidsklachten.
De geschiedenis van biologische voeding
Na de Tweede Wereldoorlog zorgde de economische groei voor negatieve effecten op het milieu; als gevolg daarvan ontstond de ecologische beweging. Men probeerde alternatieven te zoeken voor de problemen op het gebied van voeding, landbouw en energie, met als uitgangspunt dat er evenwicht moest komen tussen mens en milieu.
Het duurde echter even voordat de boerenbedrijven zich gingen professionaliseren, maar halverwege de jaren ‘80 kwam dan toch het eerste ecologische keurmerk; het EKO-keurmerk, dat in 1993 (pas) officieel werd aangewezen als keurmerk voor biologische producten. Vervolgens kwamen er steeds meer uitbreidingen met betrekking tot regels en normen op het keurmerk. En waar biologische producten in eerste instantie enkel verkrijgbaar waren in natuurvoedingswinkels, verschenen ze destijds ook steeds meer in de supermarkten; sindsdien is de biologische sector aan het groeien. Mensen lijken steeds meer interesse te krijgen in onbespoten voeding die zo min mogelijk bewerkt (en het liefst van eigen bodem) zijn, en tegelijkertijd krijgt de gangbare landbouw steeds meer kritiek op het gebruik van bestrijdingsmiddelen.
De betekenis van ‘biologisch’
Allereerst is het goed om te weten dat er een belangrijk verschil is tussen de termen ‘biologisch’, de ‘bio-industrie’ en ‘biotechnologie’.
De bio-industrie is een intensieve manier van veehouderij (of fokkerij), met het oog op zo veel mogelijk productie (winst). De dieren in de bio-industrie leven vaak in een onnatuurlijke omgeving (denk aan de welbekende legbatterijen).
Biotechnologie gaat over genetische modificatie, oftewel het ‘knutselen’ met DNA.
De term ‘biologisch’ heeft met het bovenstaande begrippen eigenlijk niet zo heel veel te maken, maar wat betekent het dan wel..? In grote lijnen houdt ‘biologisch’ in dat er…
…geen gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen wordt gemaakt;
…gebruik gemaakt wordt van natuurlijke bestrijdingsmiddelen (zoals zwavel of plantaardige preparaten) in geval van nood;
…een positief effect op de biodiversiteit wordt gerealiseerd;
…er geen genetisch-gemodificeerde (biotechnologie) producten worden gebruikt;
…bepaalde eisen zijn wat betreft diervriendelijkheid en dierenwelzijn;
…een verkregen keurmerk aanwezig is;
…minder mineralen verloren gaan;
…minder zware metalen in het voedsel terechtkomen;
…controle wordt uitgevoerd wat betreft regels en keurmerken (vanuit een extern orgaan).
De nadelen van biologische voeding
Een nadeel van biologische voeding kan zijn dat, doordat er aan biologische producten geen synthetische conserveringsmiddelen worden toegevoegd, de producten soms minder lang houdbaar zijn. Ook is biologische voeding over het algemeen duurder dan niet-biologische voeding.
“Waarom is biologische voeding zo duur?”
Een biologisch product kost +/- 30-50% meer ten opzichte van een niet-biologisch product; dat is een behoorlijk verschil – en komt onder andere doordat de biologische landbouw gewoon veel arbeidsintensiever en kleinschaliger is. Bovendien is de biologische manier van bestrijding niet alleen risicovoller, maar ook nog een stuk duurder ten opzichte van de chemische middelen die in de reguliere landbouw worden gebruikt. En ook het verkregen keurmerk moet door de boer zelf betaald worden.
Hoe meer vraag – en hoe korter de lijn van producent naar consument echter, hoe groter de omzet – en hoe voordeliger de prijzen zouden kunnen worden…
Wist je dat het grootste gedeelte van de biologische producten (gek genoeg) momenteel naar het buitenland wordt geëxporteerd..?
“Is biologische voeding gezonder?”
Er zijn geen wetenschappelijke bewijzen dat biologische voeding, qua voedingsstoffen, gezonder zou zijn dan niet-biologische voeding. Feit is wel dat biologische voeding (vrijwel) geen resten van pesticiden bevatten; in tegenstelling tot niet-biologische voeding.
Ook is het zo dat veel biologische producten betere voedingswaarden hebben dan niet-biologische voeding. Het zoutgehalte van biologische kaas ligt over het algemeen bijvoorbeeld een stuk lager dan bij niet-biologische kaas, en biologische jam bevat soms wel 40% minder suiker dan niet-biologische jam.
Nederland is één van de landen die het meest gebruik maken van bestrijdingsmiddelen wat betreft niet-biologische landbouw per hectare.
Biologisch vlees
Een aparte sector wat betreft biologische voeding, dat is biologisch vlees.
Richtlijnen voor de productie van biologisch vlees:
– De dieren krijgen grotendeels biologisch voer;
– Er is sprake van ‘kringloop’; het voer voor de dieren wordt door de boer zelf geteeld, en de mest van de dieren wordt vervolgens (her)gebruikt op het eigen land (en vaak zelfs ook nog op het land van andere veeteelthouders en/of biologische akker- en tuinbouwers);
– Betere leefomstandigheden voor de dieren;
– Een verbod op het standaard-gebruik van groeihormonen en (andere) medicijnen – en het zo veel mogelijk beperken van antibiotica bij de dieren;
– Het vlees is vrij van geur-, kleur- en smaakstoffen – en bevat geen gemodificeerde ingrediënten.
Ook vanuit gezondheidsperspectief is het dus verstandig om je bewust te zijn van de rol van dierenwelzijn in de voedingsindustrie.
Het EKO-keurmerk
De term ‘biologisch’ mag alleen op de verpakking van een product staan als dat product voldoet aan de EU-eisen; dat wordt gecontroleerd door het externe bedrijf ‘Skal’.
(Goedgekeurde) Biologische voeding is te herkennen aan het EKO-keurmerk.
Let op: het keurmerk ‘Fairtrade’ van Max Havelaar gaat over eerlijke handel; dat wil dus niet automatisch zeggen dat een product ook biologisch is.
Goed om te weten
→ Boerenproducten en natuurlijke producten zijn niet automatisch biologisch.
→ Lees altijd goed de verpakkingen van producten – en let op het EKO-keurmerk als je zeker wilt weten dat een product biologisch is. De zogenaamde ‘Biogarde-yoghurt’ heet bijvoorbeeld zo omdat er micro-organismen aan de yoghurt zijn toegevoegd (biotechnologie); niet omdat het product op een biologische wijze is geproduceerd. Etiketten van voedingsproducten leren lezen is dan ook essentieel bij het maken van bewuste keuzes met betrekking tot voeding en de gezondheid.
→ Als biologische producten en niet-biologische producten naast elkaar worden aangeboden in de winkel, dan moet één van beiden verpakt zijn om verwarring te voorkomen.
→ Niet-biologisch citrusfruit is behoorlijk gevoelig voor schimmelaantasting en ziekten; ze worden daarom flink bespoten met bestrijdingsmiddelen, welke in de schil kunnen dringen. In een recept waarbij de schil wordt gebruikt, zou je dus bewust kunnen kiezen voor de biologisch variant.
→ Als je zelf graag tuiniert, dan is het belangrijk om je bewust te zijn van eventuele bodemverontreiniging; dat kun je eventueel laten onderzoeken.
→ Biologische voeding bevat over ’t algemeen minder water, waardoor het vaak meer smaak heeft dan niet-biologische voeding. Of biologische voeding ook echt lekkerder is, dat is natuurlijk een kwestie van smaak.
→ Biologisch brood is vaak compacter van structuur. Alhoewel er voor biologische voeding voornamelijk Nederlandse ingrediënten worden gebruikt, wordt er voor het bakken van brood toch ook vaak wat buitenlands graan gebruikt; dat bevat namelijk meer gluten. Biologisch brood blijft overigens wel wat minder lang vers, omdat er dus minder met hulpstoffen wordt gewerkt.
Let op: biologisch brood bevat meestal geen zout, wat wel een belangrijke bron van jodium vormt.
→ Het eten van groenten en fruit buiten het seizoen vergt veel energieverbruik; de kassen waarin de producten geteeld worden, moeten namelijk verwarmd en verlicht worden. Bovendien moeten de producten uit het buitenland geïmporteerd (en dus ook geconserveerd) worden. Bij biologische teelt is dit energieverbruik een stuk lager; daar wordt in principe alleen gestookt tegen vorst – en voor producten die afhankelijk zijn van het bijstoken. Als je goedkope-, milieuvriendelijke- en smaakvolle groenten en fruitsoorten wilt, kies dan voor (lokale) seizoensproducten.
Wil jij je vage ‘onverklaarbare’ gezondheidsklachten leren herkennen, begrijpen en bestrijden – en je eet- en leefpatroon optimaliseren voor een klachtenvrije toekomst..?
IK HELP JOU OM TE GAAN LEREN LUISTEREN NAAR JE LICHAAM – EN OM JE KLACHTEN TE GAAN BEGRIJPEN, ZODAT JIJ (WEER) GRIP KRIJGT OP JE GEZONDHEID!
ZORG DAT JE NIETS MIST; VOLG ‘VOEDINGVOORJEBREIN.NL’ OP SOCIALE MEDIA!
Ⓒ Nicki Jalink – Voedingvoorjebrein.nl, online orthomoleculair voedingsdeskundige